หนี้สินระหว่างสามีภรรยา ใครต้องรับผิด? หนี้ร่วม หนี้ส่วนตัว และหนี้หลังหย่า

ปัญหา หนี้สินระหว่างสามีภรรยา เป็นเรื่องที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะเมื่อคู่สมรสมีการกู้เงิน ซื้อบ้าน ซื้อรถ ทำธุรกิจ หรือใช้บัตรเครดิตในระหว่างสมรส เมื่อความสัมพันธ์มีปัญหาหรือกำลังจะหย่า จึงมักเกิดคำถามว่า “หนี้นี้ใครต้องจ่าย” “ถ้าสามีไปกู้เงินเอง ภรรยาต้องรับผิดหรือไม่” หรือ “หย่าแล้วหนี้ที่เกิดระหว่างสมรสยังต้องรับผิดร่วมกันหรือไม่”

การพิจารณาไม่ได้ดูเพียงว่า หนี้เกิดขึ้นหลังจดทะเบียนสมรสหรือไม่ แต่ต้องดูวัตถุประสงค์ของหนี้ ผู้ที่เป็นลูกหนี้ตามสัญญา และหนี้นั้นเกิดขึ้นเพื่อประโยชน์ของครอบครัวหรือเป็นเรื่องส่วนตัวของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

หากมีปัญหาหนี้สินระหว่างสามีภรรยา ควรตรวจสอบเอกสารและข้อเท็จจริงก่อนตัดสินใจชำระหนี้หรือดำเนินคดี

ปรึกษาทนายเรื่องหนี้สินครอบครัว โทร 083-884-3287

หนี้สินระหว่างสามีภรรยาคืออะไร

โดยทั่วไปสามารถแบ่งปัญหาออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ

1. หนี้ส่วนตัวของสามีหรือภรรยา

2. หนี้ที่คู่สมรสอาจต้องรับผิดร่วมกัน

ไม่ใช่หนี้ทุกก้อนที่เกิดในช่วงสมรสจะกลายเป็นหนี้ร่วมโดยอัตโนมัติ

ตัวอย่างเช่น หากฝ่ายหนึ่งกู้เงินเพื่อใช้จ่ายส่วนตัวโดยไม่เกี่ยวกับครอบครัว อีกฝ่ายอาจไม่ต้องรับผิดในฐานะลูกหนี้ร่วม แต่หากกู้เงินเพื่อซื้อบ้านที่อยู่อาศัยของครอบครัว จ่ายค่าเลี้ยงดูบุตร หรือใช้ประกอบกิจการร่วมกัน อาจต้องพิจารณาความรับผิดต่างออกไป

หนี้ก่อนจดทะเบียนสมรส ใครต้องรับผิด

ถ้าสามีหรือภรรยามีหนี้อยู่ก่อนจดทะเบียนสมรส โดยหลักหนี้นั้นยังเป็นความรับผิดของบุคคลที่ก่อหนี้

ตัวอย่างเช่น

• กู้เงินส่วนตัวก่อนแต่งงาน

• มีหนี้บัตรเครดิตก่อนสมรส

• ซื้อรถและเป็นลูกหนี้ก่อนจดทะเบียนสมรส

• มีหนี้จากธุรกิจก่อนแต่งงาน

การจดทะเบียนสมรสภายหลังไม่ได้ทำให้อีกฝ่ายกลายเป็นลูกหนี้โดยอัตโนมัติ

อย่างไรก็ตาม หากภายหลังมีการลงนามค้ำประกัน รับสภาพหนี้ หรือทำสัญญาร่วมกัน ต้องตรวจสอบเอกสารเพิ่มเติม เพราะอาจทำให้เกิดความรับผิดโดยตรงได้

หนี้ที่เกิดระหว่างสมรสเป็นหนี้ร่วมทั้งหมดหรือไม่

ไม่ทั้งหมด

แม้หนี้จะเกิดขึ้นในระหว่างที่จดทะเบียนสมรส แต่ยังต้องดูว่าเกิดขึ้นเพื่ออะไร

ตัวอย่างหนี้ที่มักต้องพิจารณาว่าเกี่ยวข้องกับครอบครัว เช่น

• กู้เงินซื้อบ้านสำหรับครอบครัว

• กู้เงินเพื่อค่าใช้จ่ายในบ้าน

• ค่าเลี้ยงดูและการศึกษาของบุตร

• หนี้จากกิจการที่สามีภรรยาดำเนินการร่วมกัน

• หนี้ที่ทั้งสองฝ่ายลงนามร่วมกัน

• หนี้ที่อีกฝ่ายให้ความยินยอมหรือมีส่วนร่วมอย่างชัดเจน

ในทางกลับกัน หากฝ่ายหนึ่งไปกู้เงินเพื่อการพนัน ใช้จ่ายส่วนตัว หรือทำธุรกิจส่วนตัวที่อีกฝ่ายไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง อาจมีข้อโต้แย้งว่าเป็นหนี้ส่วนตัวของฝ่ายนั้น

สามีกู้เงินโดยภรรยาไม่รู้ ภรรยาต้องจ่ายหรือไม่

ต้องพิจารณาจากสาเหตุและวัตถุประสงค์ของการกู้

การที่ภรรยาไม่ได้เซ็นสัญญา ไม่ได้หมายความว่าไม่มีกรณีใดต้องรับผิด แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าต้องรับผิดทุกกรณี

ควรตรวจสอบว่า

• เงินกู้นำไปใช้ทำอะไร

• เป็นค่าใช้จ่ายในครอบครัวหรือไม่

• อีกฝ่ายได้รับประโยชน์จากเงินกู้หรือไม่

• มีการลงนามยินยอมหรือไม่

• มีเอกสารหรือหลักฐานแสดงการรับรู้หรือไม่

• เจ้าหนี้ฟ้องใครเป็นจำเลย

หากได้รับหมายศาลเรื่องหนี้ ไม่ควรชำระหรือยอมรับหนี้ทันทีโดยไม่ตรวจสอบฐานความรับผิด

หนี้บัตรเครดิตของคู่สมรสต้องรับผิดด้วยหรือไม่

หนี้บัตรเครดิตมักเป็นประเด็นที่พบมาก

โดยทั่วไปต้องดูว่าบัตรเครดิตเป็นชื่อใคร และค่าใช้จ่ายเกิดจากอะไร

ถ้าบัตรเครดิตเป็นชื่อสามีคนเดียวและใช้จ่ายเพื่อเรื่องส่วนตัว อาจแตกต่างจากกรณีที่ใช้จ่ายเพื่อค่าใช้จ่ายของครอบครัว เช่น ค่าอาหาร ค่าโรงพยาบาลบุตร ค่าเล่าเรียน หรือซื้อของใช้ในบ้าน

ดังนั้น ไม่ควรตัดสินจากชื่อบนบัตรเครดิตเพียงอย่างเดียว

หนี้บ้านและสินเชื่อที่อยู่อาศัย

กรณีบ้านเป็นทรัพย์สินที่ซื้อระหว่างสมรส มักมีทั้งปัญหาเรื่อง สินสมรส และ หนี้สิน พร้อมกัน

ตัวอย่างเช่น

• บ้านเป็นชื่อสามี แต่ผ่อนร่วมกัน

• บ้านเป็นชื่อทั้งคู่

• กู้ร่วมกับธนาคาร

• ฝ่ายหนึ่งเป็นผู้กู้ อีกฝ่ายเป็นผู้ค้ำ

• หย่ากันแต่ยังผ่อนบ้านไม่หมด

ในกรณีเหล่านี้ ต้องแยกพิจารณาเรื่องกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินออกจากความรับผิดตามสัญญากู้กับธนาคาร

แม้สามีภรรยาจะตกลงกันเองว่า “หลังหย่าให้ฝ่ายหนึ่งรับผิดหนี้ทั้งหมด” แต่ข้อตกลงระหว่างคู่สมรสอาจไม่ได้ทำให้ธนาคารหมดสิทธิเรียกร้องจากลูกหนี้ตามสัญญาเดิม เว้นแต่ธนาคารจะยอมแก้ไขสัญญา

หย่าแล้วหนี้สินที่เกิดระหว่างสมรสหายไปหรือไม่

ไม่

การหย่าไม่ได้ทำให้หนี้ที่มีอยู่ก่อนวันหย่าหมดไปโดยอัตโนมัติ

หากมีหนี้สินอยู่ คู่สมรสควรตกลงเรื่องความรับผิดให้ชัดเจน โดยเฉพาะหนี้บ้าน รถ ธุรกิจ และสินเชื่อที่มีชื่อทั้งสองฝ่าย

ควรระวังว่า ข้อตกลงระหว่างสามีภรรยาเรื่องว่าใครจะเป็นผู้จ่ายหนี้ อาจผูกพันกันเอง แต่ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้ภายนอกต้องยอมรับข้อตกลงนั้นเสมอไป

หนี้ธุรกิจของสามีหรือภรรยา

หากฝ่ายหนึ่งทำธุรกิจและมีหนี้จำนวนมาก ควรตรวจสอบให้ละเอียดว่าอีกฝ่ายเกี่ยวข้องกับธุรกิจมากน้อยเพียงใด

ประเด็นที่ควรดู เช่น

• เป็นกรรมการร่วมกันหรือไม่

• ถือหุ้นร่วมกันหรือไม่

• ลงนามในสัญญากู้หรือไม่

• ค้ำประกันหรือไม่

• เงินกู้นำมาใช้ในครอบครัวหรือในกิจการ

• มีการนำทรัพย์สินร่วมไปเป็นหลักประกันหรือไม่

ไม่ควรสรุปว่าหนี้บริษัทเป็นหนี้ของคู่สมรสทันที เพราะนิติบุคคลและบุคคลธรรมดามีสถานะทางกฎหมายแตกต่างกัน

ถูกเจ้าหนี้ฟ้องหนี้ของสามีหรือภรรยา ควรทำอย่างไร

หากได้รับหมายศาลเกี่ยวกับหนี้ของคู่สมรส ควรดำเนินการโดยเร็ว

ควรเตรียม

• สำเนาคำฟ้อง

• สัญญากู้

• สัญญาค้ำประกัน

• Statement

• หลักฐานการใช้เงิน

• ทะเบียนสมรส

• เอกสารทรัพย์สิน

• ข้อความหรือข้อตกลงระหว่างคู่สมรส

แล้วตรวจสอบว่าเจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องจากคุณจริงหรือไม่

ได้รับหมายศาลเรื่องหนี้คู่สมรส โทรปรึกษา 083-884-3287

หนี้สินกับสินสมรสเกี่ยวข้องกันอย่างไร

เรื่องหนี้กับสินสมรสเป็นคนละประเด็น แต่เชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด

การแบ่งสินสมรสหลังหย่าไม่ได้หมายความว่าจะพิจารณาเฉพาะทรัพย์สิน เช่น บ้าน รถ หรือเงินฝากเท่านั้น แต่ในหลายกรณียังต้องดูภาระหนี้ที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินนั้นด้วย

ตัวอย่างเช่น บ้านมูลค่า 5 ล้านบาท แต่อาจมีหนี้ธนาคารเหลือ 3 ล้านบาท การประเมินสิทธิของคู่สมรสจึงไม่ควรมองเฉพาะมูลค่าบ้านเต็มจำนวน

ก่อนหย่าควรเคลียร์เรื่องหนี้ให้ชัดเจน

หากกำลังจะหย่าและมีหนี้ร่วม ควรตรวจสอบหนี้ทั้งหมดก่อนลงนามในข้อตกลงหย่า

อย่างน้อยควรดู

• บ้านและสินเชื่อ

• รถยนต์และไฟแนนซ์

• บัตรเครดิต

• สินเชื่อส่วนบุคคล

• หนี้ธุรกิจ

• หนี้ค้ำประกัน

• หนี้ภาษี

• หนี้ที่มีทรัพย์สินเป็นหลักประกัน

หากมีมูลค่าสูง ควรเขียนข้อตกลงให้ชัดเจนว่าใครรับผิดหนี้ก้อนใด และจะจัดการทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องอย่างไร

ปรึกษาทนายเรื่องหนี้สินระหว่างสามีภรรยา

หากคุณกำลังมีปัญหาเกี่ยวกับ

• สามีหรือภรรยามีหนี้โดยไม่ทราบมาก่อน

• ถูกเจ้าหนี้เรียกให้ชำระหนี้แทนคู่สมรส

• กำลังหย่าแต่มีหนี้บ้านหรือรถร่วมกัน

• ต้องการแบ่งสินสมรสและหนี้สิน

• คู่สมรสทำธุรกิจแล้วเกิดหนี้

• ถูกฟ้องในฐานะคู่สมรสหรือลูกหนี้ร่วม

• ไม่แน่ใจว่าหนี้เป็นหนี้ส่วนตัวหรือหนี้ร่วม

สามารถนำเอกสารมาให้ทนายตรวจสอบก่อนตัดสินใจดำเนินการได้

ทนายปรึกษาปัญหาครอบครัวและหนี้สินระหว่างสามีภรรยา โทร 083-884-3287

คำถามที่พบบ่อย

แต่งงานแล้วต้องรับผิดหนี้ของสามีหรือภรรยาทุกก้อนหรือไม่

ไม่จำเป็น ต้องพิจารณาว่าหนี้นั้นเป็นหนี้ประเภทใด เกิดขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ใด และอีกฝ่ายมีส่วนเกี่ยวข้องหรือมีความรับผิดตามกฎหมายหรือสัญญาหรือไม่

หนี้ที่เกิดก่อนแต่งงานต้องช่วยกันจ่ายหรือไม่

โดยหลักเป็นหนี้ของผู้ที่ก่อหนี้ก่อนสมรส เว้นแต่ภายหลังอีกฝ่ายเข้ารับผิดตามสัญญาหรือมีข้อเท็จจริงอื่น

หย่าแล้วธนาคารยังเรียกหนี้จากอดีตสามีหรือภรรยาได้หรือไม่

หากยังเป็นลูกหนี้หรือผู้ค้ำตามสัญญาเดิม การหย่าไม่ทำให้ความรับผิดตามสัญญากับธนาคารสิ้นสุดโดยอัตโนมัติ

บ้านเป็นสินสมรสแต่กู้ชื่อคนเดียวต้องทำอย่างไร

ต้องแยกพิจารณาเรื่องกรรมสิทธิ์ในบ้านกับความรับผิดตามสัญญากู้ เพราะสองเรื่องนี้อาจไม่ตรงกัน

ถูกฟ้องหนี้ของคู่สมรสควรทำอย่างไร

ควรตรวจสอบคำฟ้อง สัญญา และที่มาของหนี้โดยเร็ว เพื่อพิจารณาว่ามีข้อต่อสู้หรือความรับผิดเพียงใด

ปรึกษาทนายเรื่องหนี้สินระหว่างสามีภรรยา โทร 083-884-3287