ภาษีอากรระหว่างประเทศ

ภาษีข้ามชาติ ปัญหาภาษีซ้อน และแนวทางตามกฎหมาย

ภาษีอากรระหว่างประเทศเป็นเรื่องสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการจัดเก็บภาษีในกรณีที่รายได้ ทรัพย์สิน หรือกิจกรรมทางเศรษฐกิจเกี่ยวข้องกับมากกว่าหนึ่งประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการทำธุรกิจข้ามชาติ การทำงานในต่างประเทศ การลงทุนระหว่างประเทศ หรือการถือทรัพย์สินในต่างแดน หากไม่มีความเข้าใจที่ถูกต้อง อาจก่อให้เกิดปัญหาภาษีซ้อน ภาระภาษีสูงเกินความจำเป็น หรือความเสี่ยงทางกฎหมาย

ภาษีอากรระหว่างประเทศคืออะไร

ภาษีอากรระหว่างประเทศ คือ หลักกฎหมายและกฎเกณฑ์ทางภาษีที่ใช้กำหนดสิทธิในการจัดเก็บภาษีระหว่างรัฐต่าง ๆ ในกรณีที่รายได้หรือกิจกรรมทางเศรษฐกิจเกี่ยวข้องกับมากกว่าหนึ่งประเทศ เช่น

• บุคคลที่มีรายได้จากต่างประเทศ

• บริษัทที่ประกอบธุรกิจข้ามชาติ

• นักลงทุนที่ลงทุนในต่างประเทศ

• การให้บริการข้ามพรมแดน

ประเด็นสำคัญของภาษีอากรระหว่างประเทศ คือ การกำหนดว่าประเทศใดมีอำนาจในการจัดเก็บภาษี และจะจัดเก็บในอัตราเท่าใด เพื่อไม่ให้เกิดการเก็บภาษีซ้ำซ้อนและไม่เป็นธรรม

หลักการจัดเก็บภาษีในกรณีระหว่างประเทศ

โดยทั่วไป การจัดเก็บภาษีอากรระหว่างประเทศอาศัยหลักสำคัญ 2 ประการ ได้แก่

1. หลักถิ่นที่อยู่ (Residence Principle)

ประเทศที่บุคคลหรือบริษัทมีถิ่นที่อยู่ทางภาษี มีสิทธิในการจัดเก็บภาษีจากรายได้ทั่วโลกของบุคคลหรือบริษัทนั้นหลักถิ่นที่อยู่ Residence Rule) เมื่อบุคคลใดมีถิ่นที่อยู่ในประเทศใด บุคคลนั้นมีหน้าที่ต้องเสีย ภาษีให้แก่ประเทศนั ้น โดยไม่คํานึงว่าบุคคลนั ้นจะ ถือสัญชาติของ ประเทศนั้นหรือไม่? และไม่คํานึงว่าเงินได้ที่บุคคลนั้นได้รับจะเกิด จากการทํางานหรือการทําธุรกิจใน ประเทศนั้นหรือไม่ =หลักเงินได้ทั่วโลก (Worldwide Income Basis

2. หลักแหล่งที่มาของรายได้ (Source Principle)

ประเทศที่เป็นแหล่งกำเนิดของรายได้ มีสิทธิในการจัดเก็บภาษีจากรายได้ที่เกิดขึ้นในประเทศนั้น แม้ว่าผู้มีรายได้จะเป็นคนต่างชาติ

เมื่อทั้งสองหลักนี้ถูกนำมาใช้พร้อมกัน จึงอาจเกิดปัญหาการเก็บภาษีซ้อนขึ้น

แนวคิดเรื่องถิ่นที่อยู่ทางภาษี

ถิ่นที่อยู่ทางภาษีเป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาภาษีอากรระหว่างประเทศ โดยอาจพิจารณาจากปัจจัย เช่น

• ระยะเวลาที่พำนักอยู่ในประเทศ

• ที่ตั้งถาวรของธุรกิจ

• ศูนย์กลางผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ

• การจดทะเบียนบริษัท

หากบุคคลหรือบริษัทถูกถือว่ามีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในมากกว่าหนึ่งประเทศ จะต้องใช้กฎพิเศษตามอนุสัญญาภาษีซ้อนในการวินิจฉัย

ปัญหาภาษีซ้อนคืออะไร

ภาษีซ้อน (Double Taxation) หมายถึง กรณีที่รายได้เดียวกันถูกเก็บภาษีมากกว่าหนึ่งครั้ง โดยต่างประเทศต่างอ้างสิทธิในการจัดเก็บภาษี ตัวอย่างเช่น

• บุคคลทำงานในต่างประเทศ แต่เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทย

• บริษัทไทยมีรายได้จากสาขาในต่างประเทศ

หากไม่มีมาตรการแก้ไข อาจทำให้ผู้เสียภาษีต้องแบกรับภาระภาษีที่สูงเกินสมควร

แนวทางแก้ไขปัญหาภาษีซ้อน

แนวทางแก้ไขปัญหาภาษีซ้อนที่ใช้กันทั่วไป ได้แก่

• การยกเว้นภาษีในประเทศหนึ่ง

• การให้เครดิตภาษี (Tax Credit)

• การลดอัตราภาษีตามอนุสัญญาภาษีซ้อน

วิธีการใดจะใช้ขึ้นอยู่กับกฎหมายภายในประเทศและข้อตกลงระหว่างประเทศ

อนุสัญญาภาษีซ้อนคืออะไร

อนุสัญญาภาษีซ้อน คือ ข้อตกลงระหว่างประเทศสองประเทศขึ้นไป เพื่อกำหนดสิทธิในการจัดเก็บภาษีจากรายได้ประเภทต่าง ๆ เช่น ดอกเบี้ย เงินปันผล ค่าลิขสิทธิ์ และกำไรจากการประกอบธุรกิจ

ประเทศไทยได้ทำอนุสัญญาภาษีซ้อนไว้กับหลายประเทศ เพื่อส่งเสริมการลงทุนและลดอุปสรรคทางภาษี

รายได้ประเภทต่าง ๆ ในภาษีอากรระหว่างประเทศ

ภาษีอากรระหว่างประเทศครอบคลุมรายได้หลายประเภท เช่น

• รายได้จากการจ้างแรงงานในต่างประเทศ

• กำไรจากการประกอบธุรกิจข้ามชาติ

• ดอกเบี้ย เงินปันผล และค่าลิขสิทธิ์

• รายได้จากการขายทรัพย์สินในต่างประเทศ

แต่ละประเภทมีหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีที่แตกต่างกัน และต้องพิจารณาร่วมกับอนุสัญญาภาษีซ้อน

ตัวอย่างกรณีภาษีอากรระหว่างประเทศ

ตัวอย่างที่ 1 บุคคลทำงานในต่างประเทศ

บุคคลสัญชาติไทยทำงานในต่างประเทศและได้รับเงินเดือนจากบริษัทต่างชาติ อาจต้องเสียภาษีทั้งในประเทศที่ทำงานและในประเทศไทย หากไม่มีการใช้สิทธิภายใต้อนุสัญญาภาษีซ้อน

ตัวอย่างที่ 2 บริษัทไทยมีรายได้จากต่างประเทศ

บริษัทไทยเปิดสาขาในต่างประเทศ กำไรที่เกิดขึ้นอาจถูกเก็บภาษีในประเทศนั้น และต้องนำมาคำนวณภาษีในประเทศไทยตามหลักถิ่นที่อยู่

ความสำคัญของภาษีอากรระหว่างประเทศต่อธุรกิจ

สำหรับธุรกิจ ภาษีอากรระหว่างประเทศมีผลกระทบโดยตรงต่อ

• โครงสร้างการลงทุน

• ต้นทุนทางภาษี

• การขยายธุรกิจไปต่างประเทศ

• ความเสี่ยงด้านกฎหมายและภาษี

การวางแผนภาษีที่ถูกต้องสามารถช่วยลดภาระภาษีและเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน

การวางแผนภาษีระหว่างประเทศอย่างถูกต้อง

การวางแผนภาษีระหว่างประเทศต้องดำเนินการภายใต้กรอบกฎหมาย ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงภาษีโดยมิชอบ แนวทางที่เหมาะสม เช่น

• ศึกษากฎหมายภาษีของแต่ละประเทศ

• ใช้สิทธิภายใต้อนุสัญญาภาษีซ้อน

• จัดโครงสร้างธุรกิจให้เหมาะสม

• จัดทำเอกสารทางภาษีอย่างครบถ้วน

ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีอากรระหว่างประเทศเมื่อใด

การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีอากรระหว่างประเทศมีความสำคัญ โดยเฉพาะกรณี

• ทำธุรกิจหรือทำงานข้ามประเทศ

• มีรายได้จากต่างประเทศจำนวนมาก

• วางแผนลงทุนระหว่างประเทศ

• มีข้อพิพาทหรือความเสี่ยงด้านภาษี

การได้รับคำแนะนำที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น จะช่วยลดความเสี่ยงในระยะยาว

ตัวอย่างที่

1 บุคคลมีรายได้จากต่างประเทศและถิ่นที่อยู่ทางภาษี

กรณีศึกษา
บุคคลสัญชาติไทยไปทำงานในต่างประเทศเกิน 180 วันต่อปี ได้รับเงินเดือนจากบริษัทต่างชาติ และโอนเงินกลับประเทศไทยในปีเดียวกัน

ประเด็นภาษี

• เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยหรือไม่

• รายได้จากต่างประเทศต้องเสียภาษีในไทยหรือไม่

แนวคำวินิจฉัยภาษี

กรมสรรพากรมีแนววินิจฉัยว่า หากบุคคลมีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทย และนำเงินได้จากต่างประเทศเข้ามาในประเทศไทยในปีภาษีนั้น รายได้ดังกล่าวถือเป็นเงินได้พึงประเมิน ต้องนำมาคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในประเทศไทย เว้นแต่จะได้รับการยกเว้นหรือใช้สิทธิตามอนุสัญญาภาษีซ้อน

สาระสำคัญ

ถิ่นที่อยู่ทางภาษี + การนำเงินเข้าประเทศ = มีหน้าที่เสียภาษีในไทย

ตัวอย่างที่ 

2 บริษัทไทยให้บริการแก่ลูกค้าต่างประเทศ

กรณีศึกษา
บริษัทจดทะเบียนในประเทศไทย ให้บริการด้านที่ปรึกษาแก่ลูกค้าต่างประเทศ โดยทำงานจากประเทศไทยทั้งหมด และได้รับค่าบริการจากต่างประเทศ

ประเด็นภาษี

• รายได้ถือว่าเกิดในประเทศใด

• ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในไทยหรือไม่

แนวคำวินิจฉัยภาษี

กรมสรรพากรมีแนววินิจฉัยว่า หากการให้บริการเกิดขึ้นในประเทศไทย รายได้ดังกล่าวถือเป็นรายได้จากแหล่งในประเทศไทย บริษัทต้องนำรายได้นั้นมาคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลในประเทศไทย แม้ผู้ว่าจ้างจะอยู่ต่างประเทศก็ตาม

สาระสำคัญ

แหล่งที่มาของการให้บริการ สำคัญกว่าสถานที่ตั้งของลูกค้า

ตัวอย่างที่ 

3 การจ่ายเงินปันผลข้ามประเทศ

กรณีศึกษา
บริษัทในประเทศไทยจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบริษัทต่างชาติ

ประเด็นภาษี

• ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายหรือไม่

• ใช้อัตราภาษีใด

แนวคำวินิจฉัยภาษี

โดยหลัก กฎหมายไทยกำหนดให้ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินปันผลที่จ่ายให้ต่างประเทศ แต่หากประเทศไทยมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศของผู้รับเงินปันผล สามารถใช้อัตราภาษีที่ลดลงตามอนุสัญญาได้ หากผู้รับเงินปันผลมีคุณสมบัติตามที่กำหนด

สาระสำคัญ

อนุสัญญาภาษีซ้อนช่วยลดอัตราภาษี แต่ต้องพิสูจน์สถานะผู้รับเงิน

ตารางสรุปภาษีอากรระหว่างประเทศ