การบอกล้างสัญญา ปรึกษาทนาย

การบอกล้างสัญญา | สัญญาเป็นโมฆียะ ฟ้องเรียกเงินคืน ปรึกษาทนายความ

การบอกล้างสัญญา คืออะไร?

การบอกล้างสัญญา คือ การใช้สิทธิของบุคคลตามกฎหมายเพื่อทำให้นิติกรรมที่เป็นโมฆียะเสียผลไป โดยเมื่อบอกล้างโดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว ให้ถือว่านิติกรรมนั้นเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก และคู่กรณีต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย

การลงลายมือชื่อในสัญญาไม่ได้หมายความว่าสัญญาจะมีผลสมบูรณ์และไม่สามารถโต้แย้งได้ทุกกรณี หากการทำสัญญาเกิดจากกลฉ้อฉล การข่มขู่ หรือความสำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สิน ผู้มีสิทธิอาจบอกล้างนิติกรรมนั้นได้

อย่างไรก็ตาม การบอกล้างสัญญาต้องมีเหตุรองรับตามกฎหมาย ไม่ใช่เพียงเพราะคู่สัญญาเปลี่ยนใจหรือไม่ต้องการปฏิบัติตามสัญญาอีกต่อไป

1. สัญญาประเภทใดสามารถบอกล้างได้?

สัญญาที่เป็นโมฆียะและอาจใช้สิทธิบอกล้างได้ มีหลายกรณี ได้แก่

สาเหตุของโมฆียกรรม

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

สำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สิน

มาตรา 157

ถูกหลอกลวงด้วยกลฉ้อฉล

มาตรา 159

ถูกข่มขู่ให้ทำสัญญา

มาตรา 164

ผู้เยาว์ทำนิติกรรมโดยไม่ได้รับความยินยอมตามที่กฎหมายกำหนด

มาตรา 21

คนไร้ความสามารถทำนิติกรรม

มาตรา 29

บุคคลวิกลจริตทำนิติกรรมตามเงื่อนไขของกฎหมาย

มาตรา 30

คนเสมือนไร้ความสามารถทำนิติกรรมโดยขาดความยินยอมที่จำเป็น

มาตรา 34

ส่วนสัญญาที่เกิดจากความสำคัญผิดในสาระสำคัญแห่งนิติกรรมตามมาตรา 156 เป็นโมฆะ ไม่จำเป็นต้องใช้สิทธิบอกล้างโมฆียกรรม

2. ใครมีสิทธิบอกล้างสัญญา ตามมาตรา 175?

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 175 กำหนดบุคคลผู้มีสิทธิบอกล้างโมฆียกรรม ได้แก่

  • ผู้แทนโดยชอบธรรม หรือผู้เยาว์ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

  • ผู้อนุบาล ผู้พิทักษ์ หรือบุคคลที่พ้นจากการเป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ และบุคคลตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

  • ผู้แสดงเจตนาเพราะสำคัญผิด ถูกกลฉ้อฉล หรือถูกข่มขู่

  • บุคคลวิกลจริตตามเงื่อนไขของมาตรา 175 (4)

  • ทายาทของผู้ทำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะ ซึ่งเสียชีวิตก่อนการบอกล้าง โดยสิทธิบอกล้างยังไม่สิ้นสุด

คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งซึ่งไม่ได้เป็นผู้มีสิทธิตามกฎหมาย ไม่สามารถอ้างความเป็นโมฆียะเพื่อบอกล้างสัญญาตามอำเภอใจได้

 
ThaiLawOnline+1

 

3. ผลของการบอกล้างสัญญา ตามมาตรา 176

เมื่อมีการบอกล้างโมฆียกรรมโดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว ย่อมเกิดผลดังต่อไปนี้

  • ถือว่านิติกรรมเป็นโมฆะมาตั้งแต่เริ่มแรก

  • คู่กรณีต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม

  • ผู้ที่ได้รับเงินหรือทรัพย์สินตามนิติกรรมอาจต้องคืนเงินหรือทรัพย์สิน

  • หากไม่สามารถกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ ให้ชดใช้ค่าเสียหายแทนตามกฎหมาย

สิทธิเรียกร้องอันเกิดจากการกลับคืนสู่ฐานะเดิมตามมาตรา 176 มีกำหนดเวลาหนึ่งปีนับแต่วันบอกล้างโมฆียกรรม

 
LawPlayer+1

 

ตัวอย่างผลของการบอกล้างสัญญา

นาย ก. ถูกหลอกลวงเกี่ยวกับคุณสมบัติของทรัพย์สินจนยอมทำสัญญาซื้อขายและชำระเงินจำนวน 500,000 บาท ต่อมาพบความจริงและใช้สิทธิบอกล้างโมฆียกรรมโดยชอบ

นาย ก. อาจเรียกร้องเงินที่ชำระไปคืน และต้องคืนทรัพย์สินที่ได้รับตามสัญญาด้วย โดยพิจารณาข้อเท็จจริงและสิทธิของบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้อง

4. ขั้นตอนการบอกล้างสัญญา

  1. ตรวจสอบสัญญาและเหตุแห่งโมฆียกรรม

    พิจารณาว่าเป็นกลฉ้อฉล การข่มขู่ ความสำคัญผิด หรือเหตุเกี่ยวกับความสามารถของบุคคล

  2. ตรวจสอบระยะเวลาการใช้สิทธิ

    ตรวจสอบวันทำสัญญา วันที่ทราบความจริง และวันที่เหตุแห่งโมฆียกรรมหมดสิ้น

  3. รวบรวมพยานหลักฐาน

    สัญญา หลักฐานการชำระเงิน ข้อความสนทนา และพยานบุคคล

  4. แสดงเจตนาบอกล้างต่อคู่กรณี

    ควรจัดทำหนังสือบอกล้างโมฆียกรรมและเก็บหลักฐานการส่งถึงผู้รับ

  5. เรียกร้องให้กลับคืนสู่ฐานะเดิม

    เรียกคืนเงินหรือทรัพย์สินตามสิทธิ

  6. ดำเนินคดีต่อศาล

    หากคู่กรณีปฏิเสธผลของการบอกล้างหรือไม่คืนทรัพย์สิน

มาตรา 178 กำหนดให้การบอกล้างกระทำโดยแสดงเจตนาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งซึ่งสามารถกำหนดตัวบุคคลได้แน่นอน ดังนั้น โดยหลักแล้วไม่จำเป็นต้องฟ้องศาลก่อนจึงจะบอกล้างได้

 
TPQI-Net+1

 

5. ระยะเวลาบอกล้างสัญญา ตามมาตรา 181

1 ปี

นับแต่เวลาที่อาจให้สัตยาบันได้

10 ปี

นับแต่วันที่ทำนิติกรรมอันเป็นโมฆียะ

ต้องใช้สิทธิภายในกำหนดที่ถึงก่อน เช่น กรณีถูกกลฉ้อฉลต้องพิจารณาว่าเหตุแห่งโมฆียกรรมหมดสิ้นเมื่อใด หรือกรณีถูกข่มขู่ต้องตรวจสอบว่าเหตุข่มขู่สิ้นสุดลงเมื่อใด

ข้อควรระวัง: ระยะเวลาบอกล้างโมฆียกรรมตามมาตรา 181 กับระยะเวลาเรียกร้องให้กลับคืนสู่ฐานะเดิมตามมาตรา 176 เป็นคนละกำหนดกัน

6. การให้สัตยาบันแก่สัญญาที่เป็นโมฆียะ

ตามมาตรา 177–180 หากผู้มีสิทธิบอกล้างได้ให้สัตยาบันแก่โมฆียกรรมโดยชอบ ให้ถือว่านิติกรรมนั้นสมบูรณ์มาตั้งแต่เริ่มแรก โดยไม่กระทบกระเทือนสิทธิของบุคคลภายนอกตามที่กฎหมายกำหนด

พฤติการณ์ที่อาจถือเป็นการให้สัตยาบันภายหลังเวลาที่อาจให้สัตยาบันได้ ได้แก่

  • ชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วน

  • เรียกให้อีกฝ่ายชำระหนี้

  • ทำสัญญาแปลงหนี้ใหม่

  • ให้หลักประกันเพื่อหนี้นั้น

  • โอนสิทธิหรือความรับผิดตามสัญญา

  • กระทำการอื่นที่แสดงถึงการยอมรับนิติกรรม

หากไม่ได้สงวนสิทธิไว้อย่างชัดแจ้ง การกระทำดังกล่าวอาจทำให้เสียสิทธิบอกล้างสัญญาได้

 
181+1

 

7. การบอกล้างสัญญากับการบอกเลิกสัญญาแตกต่างกันอย่างไร?

ประเด็น

การบอกล้างสัญญา

การบอกเลิกสัญญา

ลักษณะสัญญา

เป็นโมฆียะ

สัญญาที่มีผลสมบูรณ์

สาเหตุ

ความบกพร่องในการทำนิติกรรม

มีสิทธิเลิกตามสัญญาหรือกฎหมาย

ตัวอย่าง

ถูกหลอกลวง ถูกข่มขู่

ผิดนัด ไม่ปฏิบัติตามสัญญา

กฎหมายหลัก

มาตรา 175–181

มาตรา 386–394

ผล

เป็นโมฆะตั้งแต่เริ่มแรก

เกิดผลจากการใช้สิทธิเลิกสัญญา

การคืนทรัพย์สิน

ตามมาตรา 176

ตามมาตรา 391

ระยะเวลา

ตามมาตรา 181

ตามฐานสิทธิและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

การเลือกใช้สิทธิผิดประเภทอาจส่งผลต่อการร่างหนังสือบอกกล่าว การกำหนดคำขอท้ายฟ้อง และการต่อสู้คดีในชั้นศาล

8. ตัวอย่างหนังสือบอกล้างโมฆียกรรม

หนังสือบอกล้างโมฆียกรรม

วันที่ ...................................

เรื่อง บอกล้างนิติกรรมสัญญา

เรียน ...................................

ตามที่ข้าพเจ้าได้ทำสัญญา ................................... กับท่าน เมื่อวันที่ ................................... นั้น

ภายหลังปรากฏข้อเท็จจริงว่า .............................................................. ซึ่งเป็นเหตุให้การแสดงเจตนาของข้าพเจ้าในการทำนิติกรรมดังกล่าวเป็นโมฆียะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ............

ข้าพเจ้าในฐานะผู้มีสิทธิบอกล้างโมฆียกรรมตามมาตรา 175 จึงขอแสดงเจตนาบอกล้างนิติกรรมดังกล่าวตามมาตรา 178 โดยให้มีผลตามมาตรา 176 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

ขอให้ท่านดำเนินการคืนเงินหรือทรัพย์สิน ................................... เพื่อให้คู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ภายใน ............ วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือฉบับนี้

หากท่านเพิกเฉย ข้าพเจ้าขอสงวนสิทธิดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป

ขอแสดงความนับถือ

ลงชื่อ ...................................

ผู้บอกล้างโมฆียกรรม

ตัวอย่างนี้เป็นแบบทั่วไป ควรปรับข้อเท็จจริง ฐานกฎหมาย และคำเรียกร้องให้ตรงกับแต่ละคดีก่อนนำไปใช้จริง

9. ปรึกษาทนายความ บอกล้างสัญญา ฟ้องเพิกถอนนิติกรรม

สำนักงานทนายความให้บริการปรึกษาข้อพิพาทเกี่ยวกับสัญญา ทั้งฝ่ายโจทก์และฝ่ายจำเลย ได้แก่

  • ตรวจสอบความสมบูรณ์ของสัญญาและนิติกรรม

  • ปรึกษากรณีถูกหลอกลวงหรือถูกข่มขู่ให้ทำสัญญา

  • ร่างหนังสือบอกล้างโมฆียกรรม

  • ฟ้องเรียกเงินคืนและเรียกคืนทรัพย์สิน

  • ฟ้องเพิกถอนการจดทะเบียนนิติกรรม

  • ต่อสู้คดีกรณีถูกฟ้องเพิกถอนสัญญา

  • เจรจาระงับข้อพิพาทก่อนฟ้องคดี

ปรึกษาทนายความคดีสัญญา

สำนักงานทนายความ พระราม 2 กรุงเทพฯ โทรมือถือ 083-884-3287 โทรสำนักงาน 02-416-4163 LINE: narongsaklaw30กรุณานัดหมายเพื่อปรึกษาทนายและตรวจสอบเอกสารสัญญา

10. คำถามที่พบบ่อย 

บอกล้างสัญญาต้องฟ้องศาลหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องฟ้องศาลก่อนเสมอไป สามารถแสดงเจตนาบอกล้างต่อคู่กรณีได้ แต่หากเกิดข้อพิพาทหรืออีกฝ่ายไม่ปฏิบัติตาม อาจต้องดำเนินคดีต่อศาล

บอกล้างสัญญาโดยส่งข้อความ LINE ได้หรือไม่?

อาจทำได้หากข้อความแสดงเจตนาบอกล้างอย่างชัดเจนและมีหลักฐานว่าเจตนาดังกล่าวไปถึงคู่กรณีแล้ว อย่างไรก็ตาม ควรจัดทำหนังสือเป็นหลักฐานด้วย

บอกล้างสัญญาแล้วเรียกเงินคืนได้หรือไม่?

ได้ หากเป็นการบอกล้างโดยชอบและมีสิทธิเรียกร้องตามมาตรา 176 ภายในกำหนดเวลาตามกฎหมาย

ทำสัญญาไปแล้วเกินหนึ่งปี ยังบอกล้างได้หรือไม่?

อาจทำได้ เพราะกำหนดหนึ่งปีตามมาตรา 181 ไม่จำเป็นต้องเริ่มนับจากวันทำสัญญา แต่ต้องไม่พ้นกำหนดสิบปีนับแต่วันที่ทำนิติกรรมด้วย

ลงนามในสัญญาโดยไม่ได้อ่าน สามารถบอกล้างได้หรือไม่?

ต้องพิจารณาสาเหตุและพฤติการณ์ประกอบ หากเป็นความสำคัญผิดที่เกิดจากความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง อาจถูกจำกัดสิทธิตามมาตรา 158

 
Visitors: 278,045