ทนายเรื่องหนี้สิน
หนี้คืออะไร?
หนี้ คือ ความผูกพันตามกฎหมายที่ทำให้บุคคลหนึ่ง (ลูกหนี้) ต้องชำระเงิน ส่งมอบทรัพย์สิน หรือกระทำ/งดเว้นกระทำการบางอย่างให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง (เจ้าหนี้)
ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติว่า “หนี้” เป็นนิติสัมพันธ์ที่เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องให้ลูกหนี้ปฏิบัติตามภาระผูกพันนั้นได้
องค์ประกอบของหนี้
-
เจ้าหนี้ – ผู้มีสิทธิเรียกร้อง
-
ลูกหนี้ – ผู้มีหน้าที่ต้องชำระ
-
วัตถุแห่งหนี้ – สิ่งที่ต้องชำระ เช่น เงิน ทรัพย์สิน การกระทำ หรือการงดเว้น
หนี้เกิดจากอะไรได้บ้าง?
หนี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น
1️⃣ สัญญา
เช่น สัญญากู้ยืม สัญญาซื้อขาย สัญญาเช่า
เมื่อทำสัญญาแล้ว คู่สัญญามีหน้าที่ต้องปฏิบัติตาม
2️⃣ การกระทำละเมิด
เช่น ทำให้ผู้อื่นเสียหาย ต้องชดใช้ค่าเสียหาย
3️⃣ การจัดการงานนอกสั่ง
ช่วยจัดการงานให้ผู้อื่นโดยไม่ได้รับมอบหมาย แต่กฎหมายรับรองสิทธิเรียกค่าใช้จ่าย
4️⃣ ลาภมิควรได้
ได้รับทรัพย์สินหรือเงินโดยไม่มีสิทธิ ต้องคืนเจ้าของ
ตัวอย่างเข้าใจง่าย
-
กู้เงิน 100,000 บาท → ผู้กู้เป็นลูกหนี้ ต้องคืนเงินพร้อมดอกเบี้ย
-
ซื้อของแล้วค้างชำระ → ผู้ซื้อเป็นลูกหนี้
-
ทำรถคนอื่นเสียหาย → ต้องชดใช้ค่าเสียหาย
ประเภทของหนี้
-
หนี้เงิน (ต้องชำระเป็นเงิน)
-
หนี้ส่งมอบทรัพย์
-
หนี้กระทำการ
-
หนี้งดเว้นกระทำการ
ถ้าไม่ชำระหนี้จะเกิดอะไรขึ้น?
เจ้าหนี้มีสิทธิ:
-
ฟ้องร้องต่อศาล
-
เรียกดอกเบี้ยผิดนัด
-
บังคับคดี (ยึดทรัพย์ / อายัดเงินเดือน)
-
หนี้ระงับไปอย่างไร?
หนี้ระงับ หมายถึง หนี้ที่เคยมีอยู่ “สิ้นสุดลงตามกฎหมาย” ทำให้ลูกหนี้ไม่ต้องชำระอีกต่อไป
ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หนี้สามารถระงับได้หลายกรณี ดังนี้
1️⃣ การชำระหนี้ (ชำระครบถ้วนถูกต้อง)
เมื่อ ลูกหนี้ชำระตามที่ตกลงครบถ้วน
✔ ชำระถูกตัวเจ้าหนี้
✔ ชำระถูกจำนวน
✔ ชำระถูกเวลา→ หนี้ย่อมระงับ
ตัวอย่าง
กู้เงิน 100,000 บาท คืนครบพร้อมดอกเบี้ย → หนี้สิ้นสุด
2️⃣ การหักกลบลบหนี้
กรณีต่างฝ่ายต่างเป็นเจ้าหนี้และลูกหนี้กัน
สามารถหักกลบยอดกันได้ตัวอย่าง
A ติดหนี้ B 50,000
B ติดหนี้ A 50,000
→ หนี้ระงับด้วยการหักกลบ
3️⃣ การแปลงหนี้ใหม่ (Novation)
คู่สัญญาตกลงเปลี่ยนหนี้เดิมเป็นหนี้ใหม่
หนี้เก่าถือว่าระงับตัวอย่าง
เดิมเป็นหนี้เงิน → เปลี่ยนเป็นโอนที่ดินแทน
4️⃣ การปลดหนี้ (เจ้าหนี้ยกหนี้ให้)
เจ้าหนี้แสดงเจตนายกเลิกสิทธิเรียกร้อง
ลูกหนี้พ้นความรับผิด
5️⃣ หนี้เกลื่อนกลืนกัน (Confusion)
เจ้าหนี้และลูกหนี้กลายเป็นบุคคลเดียวกัน
ตัวอย่าง
ลูกหนี้รับมรดกจากเจ้าหนี้ → หนี้ระงับ
6️⃣ ขาดอายุความ
หนี้ยังมีอยู่ แต่เจ้าหนี้หมดสิทธิฟ้องร้อง
ตัวอย่างทั่วไป:
-
หนี้เงินกู้ทั่วไป → อายุความ 10 ปี
-
หนี้บัตรเครดิต / เช่าซื้อ → โดยมาก 2 ปี (แล้วแต่ลักษณะสัญญา)
⚠️ ต้องพิจารณาเป็นกรณี ๆ ไป
สรุปสั้น ๆ
วิธีระงับหนี้ ความหมาย ชำระหนี้ จ่ายครบ ถูกต้อง หักกลบลบหนี้ หนี้ตัดกัน แปลงหนี้ใหม่ เปลี่ยนหนี้เก่า ปลดหนี้ เจ้าหนี้ยกให้ เกลื่อนกลืน เป็นคนเดียวกัน อายุความ หมดสิทธิฟ้อง -
-
